گفته ابن اثير نيز عيناً همچون سخن ابن جوزى است . از اين دو نقل رسمى يا شبه رسمى ؛ ولى متناسب با مقتضيات تاريخى آن دوران خفقان كه زير نظر حكومت يا با رضايت آن صورت گرفته ، به دست مىآيد كه آتش‌سوزى به طور اتفاقى و بدون قصد و غرض ، پيش آمده است . اما نگرش علمى به رويدادهاى سال 407 ه در سراسر جهان اسلام و در روزگار احمد القادر بالله عباسى نشان مىدهد كه درگيرىهاى مستبدّانه و خودخواهانهء او ، بر ضدّ آزادانديشى و تحريم آزادى براى مسلمانان و سخت‌گيرى فراوان ، نسبت به افكار و عقايد فرقهء معتزله و كافر شمردن كسانى كه به اصول آنان ، گردن نهند ؛ سپس كافر شمردن فاطميان و ملعون دانستن آنان و ايجاد كينه و دشمنى ميان طوايف مختلف اسلامى از طريق فتاواى به اصطلاح دينى كه از فقيهان معلوم‌الحال مىستانده ، شهره و زبانزد بوده است . چه بسا پرتوى از حقيقت بر حادثهء آتش‌سوزى حرم امام حسين ( ع ) ، در ماه ربيع الاول سال 407 ه برافكند . به ويژه اگر رويدادهاى سال 407 ه از آغاز محرم همان سال ، به طور پيوسته و پيش از آتش‌سوزى حرم امام حسين ( ع ) مدنظر قرار گيرد . همچنين اختلافاتى كه ميان فرقه‌هاى گوناگون اسلامى در قارّهء آفريقا و در دوران « المعزّ بن باديس » به وقوع پيوست و ابن اثير ، آشكارا گفته كه شيعيان در سراسر آفريقا « 1 » ، مورد هجوم و غارت قرار گرفتند و كشته و تارومار گرديدند و همين‌طور فتنه‌هاى داخلىِ بعد از آتش‌سوزى حرم امام حسين ( ع ) كه بيش از ده روز به طول نيانجاميد . اين حقيقتى است كه ابن جوزى و ابن اثير ، آن را نقل كرده‌اند : و در آن ماه - خود ربيع الاوّل - ميان شيعيان فتنه پيوسته و دامن‌گير ، روى داد و

--> ( 1 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 9 ، ص 122 ، حوادث محرم سال 407 ه .